Trong thời gian qua, Ủy ban Mặt trân Tổ quốc Việt Nam tỉnh, UBND tỉnh và UBND các xã, phường, đặc khu trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đã triển khai thực hiện nghiêm túc Nghị định số 49/2020/NĐ-CP ngày 17/4/2020 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Thi hành án hình sự về tái hòa nhập cộng đồng (THNCĐ) và Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg ngày 17/3/2023 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù. Trong đó, Công an tỉnh Lâm Đồng đã chủ động, phát huy được vai trò nòng cốt, chủ trì thực hiện Nghị định số 49/2020/NĐ-CP nói riêng và công tác THNCĐ nói chung. Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, các cơ quan, đơn vị, chính quyền địa phương đã triển khai các nội dung công tác THNCĐ, từ khâu xây dựng, nghiên cứu, ban hành cơ chế, chính sách, pháp luật; thông tin, truyền thông, tuyên truyền; tăng cường chỉ đạo, kiểm tra, hướng dẫn; nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quản lý, giám sát, giáo dục, giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù, tạo điều kiện cho họ được vay vốn, tạo việc làm… giúp họ có những điều kiện thuận lợi để THNCĐ thành công.
Hội nghị Tổng kết 5 năm thực hiên Nghị định số 49/2020/NĐ-CP của Chính phủ về công tác tái hòa nhập cộng đồng.
Sau 05 năm thực hiện Nghị định số 49/2020/NĐ-CP và 02 năm thực hiện Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg, tỷ lệ tái phạm tội thời gian qua từ năm 2020 đến năm 2020 là dưới 2%, đã góp phần quan trọng vào công tác phòng ngừa, đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo đảm an ninh trật tự, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Tuy nhiên, công tác THNCĐ trong thời gian qua cũng bộc lộ những hạn chế, tồn tại như: Công tác hướng nghiệp, dạy nghề cho phạm nhân tại các cơ sở giam giữ còn hạn chế, mới chủ yếu ở mức trình độ lao động thủ công, phổ thông, chưa đáp ứng được với yêu cầu về trình độ, tay nghề cao của thị trường lao động hiện nay; Công tác quản lý, giám sát, giáo dục, giúp đỡ đối với người chấp hành xong án phạt tù chưa đạt hiệu quả cao, chủ yếu mới tập trung ở khâu “quản lý” để nắm người mà chưa thực sự có những biện pháp “giáo dục, giúp đỡ” thực chất, hiệu quả, chưa thực sự quan tâm sâu sát, chưa nắm được tâm tư nguyện vọng của đa số người chấp hành xong án phạt tù để tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý, hướng dẫn, đào tạo nghề, giới thiệu, giải quyết việc làm, hỗ trợ vốn để sản xuất kinh doanh…;
Sự phối hợp giữa các ban, ngành, đoàn thể, tổ chức xã hội trong tổ chức thực hiện công tác này có thời điểm còn chưa chặt chẽ, thường xuyên, vẫn còn nhận thức cho rằng đó là trách nhiệm của lực lượng công an, phó mặc hoàn toàn cho lực lượng công an;
Một số UBND, công an cấp xã còn chưa thực sự quan tâm, quyết liệt trong lãnh đạo, chỉ đạo việc tiếp nhận, quản lý, giám sát, giáo dục, giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù THNCĐ; Việc thực hiện công tác THNCĐ vẫn theo phương thức thủ công, chưa ứng dụng khoa học công nghệ nên chưa quản lý, nắm chắc được toàn diện tình hình, thông tin người chấp hành xong án phạt tù để tham mưu ban hành cơ chế, chính sách, pháp luật hiệu quả.
Toàn cảnh Hội nghị trực tuyến - Điểm cầu tại Tỉnh Lâm Đồng
Nguyên nhân dẫn đến những hạn chế, tồn tại là do quy định chính sách, pháp luật về THNCĐ chưa hoàn thiện, một số quy định còn chung chung, chưa quy định rõ trách nhiệm phối hợp, chưa có chế tài cụ thể, không phù hợp với tình hình hiện nay; Chưa có sự tham gia sâu, rộng của các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể và cộng đồng xã hội, vẫn còn tình trạng phân biệt đối xử, xa lánh với người chấp hành xong án phạt tù, các cơ sở sản xuất kinh doanh e ngại việc tiếp nhận người chấp hành xong án phạt tù vào làm việc. Lãnh đạo UBND, Công an một số địa phương còn coi nhẹ công tác này, tình trạng phó mặc hoàn toàn cho lực lượng công an còn phổ biến; Bản thân người chấp hành xong án phạt tù còn có những hạn chế: Mặc cảm xã hội, tự ti với bản thân, lười lao động, không chủ động tìm kiếm việc làm, hoàn cảnh gia đình khó khăn, trình độ văn hóa thấp, không có nghề nghiệp hoặc có nghề nghiệp thì đa phần là lao động phổ thông chưa đáp ứng được các điều kiện của các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kih doanh; Các điều kiện hộ trợ tái hòa nhập còn hạn chế, nhất là về kinh phí, trang thiết bị, ứng dụng khoa học kỹ thuật…
Công tác THNCĐ là nhiệm vụ quan trọng trong thực hiện chính sách nhân văn của Đảng và Nhà nước ta, góp phần phòng, chống tội phạm, đảm bảo an ninh trật tự và phát triển kinh tế - xã hội. Nhằm nâng cao hiệu quả công tác THNCĐ đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, các cấp, các ngành cần đổi mới, nâng cao hiệu quả THNCĐ theo phương châm lấy người chấp hành xong án phạt tù vừa là trung tâm, vừa là chủ thể, mục tiêu của công tác THNCĐ; xác định công tác THNCĐ có vị trí, vai trò, ý nghĩa rất quan trọng trong thực hiện chính sách nhân văn, nhân đạo và khoan hồng của Đảng, Nhà nước, góp phần quan trọng trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, đảm bảo trật tự an toàn xã hội và phát triển kinh tế xã hội của từng địa phương cũng như trên cả nước;
Tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách pháp luật về THNCĐ, trọng tâm xây dựng Nghị định thay thế Nghị định số 49/2020/NĐ-CP và sửa đổi Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg đảm bảo phù hợp với quy định của Luật Thi hành án hình sự năm 2025 và đáp ứng yêu cầu thực tiễn, nghiên cứu, ban hành cơ chế, chính sách về hỗ trợ đào tạo nghề, tìm kiếm việc làm cho người chấp hành xong án phạt tù; Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy Đảng, chính quyền, các ngành, đoàn thể và toàn xã hội bằng cách tăng cường, đổi mới hoạt động thông tin, truyền thông, tuyên truyền về THNCĐ, nhất là trên không gian mạng, chú trọng tuyên truyền về chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước để nâng cao nhận thức, trách nhiệm, tạo sự đồng thuận cao trong hệ thống chính trị và quần chúng Nhân dân.
Đồng thời, trong thời gian tới cần biểu dương những điển hình tiên tiến, gương người tốt, việc tốt để phát huy, nhân rộng, lan tỏa, chia sẻ, khắc phục những khó khăn, vướng mắc, bất cập trong thực hiện công tác THNCĐ trên địa bàn toàn tỉnh ./.
Tường Vy - Phòng PBGDPL