Ngày 10/12/2025, Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá XV đã thông qua Luật Phòng, chống ma tuý (sửa đổi). Luật gồm 8 chương, 56 điều, trong đó, bổ sung mới 11 điều; sửa đổi, bổ sung 38 điều; bãi bỏ 10 điều; giữ nguyên 7 điều; có hiệu lực thi hành từ 01/7/2026.
Luật Phòng, chống ma túy 2025 được sửa đổi trong bối cảnh Đảng và Nhà nước triển khai mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, đồng thời chuyển giao chức năng quản lý nhà nước về cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội sang Bộ Công an. Luật đã bổ sung nhiều quy định đáng chú ý liên quan đến việc quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, trong đó tập trung vào các điểm mới sau:
1. Nghĩa vụ khai báo của người sử dụng trái phép chất ma túy theo Luật Phòng, chống ma túy 2025
Theo quy định mới, người sử dụng trái phép chất ma túy phải có mặt theo giấy triệu tập hoặc yêu cầu của công an xã. Đồng thời, phải có trách nhiệm cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác về chất ma túy đã dùng, tần suất sử dụng và hành vi liên quan.
Khi di chuyển nơi cư trú, người sử dụng ma túy phải thông báo cho công an nơi đi và trình diện nơi đến mới trong vòng 24 giờ. Công an xã có trách nhiệm cập nhật danh sách quản lý, đồng thời chuyển thông tin cho địa phương tiếp nhận trong cùng thời hạn để tiếp tục giám sát.
2. Áp dụng biện pháp giám sát điện tử
Đây là một bước tiến mới trong việc ứng dụng công nghệ vào quản lý. Luật cho phép áp dụng biện pháp giám sát điện tử đối với người đang cai nghiện tự nguyện tại cộng đồng hoặc điều trị bằng thuốc thay thế, và cả trường hợp quản lý sau cai nghiện. Người đang bị giám sát phải đeo thiết bị chuyên dụng, không được tháo gỡ, phá hủy hay can thiệp kỹ thuật làm gián đoạn hoạt động của thiết bị. Nếu thiết bị hư hỏng, người được giám sát phải báo ngay cho công an xã biết để xử lý.
Chính phủ sẽ quy định chi tiết về đối tượng, điều kiện, thời hạn, trình tự, thủ tục áp dụng và xử lý vi phạm. Việc quản lý bằng công nghệ được kỳ vọng giúp cơ quan chức năng giảm tải việc giám sát thủ công, nắm bắt di biến động kịp thời, hạn chế nguy cơ tái nghiện và các hành vi vi phạm pháp luật liên quan.
3. Quản lý chặt chẽ người sử dụng trái phép chất ma túy
Luật làm rõ việc quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy là biện pháp phòng ngừa, giúp đỡ, không phải là biện pháp xử lý hành chính. Thời hạn quản lý là 01 năm kể từ ngày ra quyết định quản lý. Trong thời gian này, người sử dụng phải chịu sự quản lý, giáo dục của Ủy ban nhân dân cấp xã và có thể bị yêu cầu xét nghiệm ma túy.
4. Quy định đặc thù đối với trẻ em (từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi)
Tính nhân văn của Luật thể hiện rõ qua việc quy định việc đưa người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi vào cơ sở cai nghiện bắt buộc không bị coi là xử lý vi phạm hành chính. Quá trình lập hồ sơ, xét duyệt luôn yêu cầu có sự tham gia của cha, mẹ, người giám hộ hoặc người đại diện hợp pháp để bảo vệ tối đa quyền lợi của trẻ em.
5. Chính thức luật hóa “Biện pháp can thiệp giảm tác hại”
Luật bổ sung quy định về biện pháp can thiệp giảm tác hại đối với người sử dụng trái phép chất ma túy và người nghiện ma túy (ví dụ: điều trị nghiện bằng thuốc thay thế). Mục đích là làm giảm tác hại liên quan đến hành vi sử dụng trái phép chất ma túy gây ra cho bản thân người sử dụng, gia đình và cộng đồng.
6. Quy trình cai nghiện và thời hạn cai nghiện trong Luật Phòng, chống ma túy 2025
Thời hạn cai nghiện được phân thành 24 tháng cho lần đầu và 36 tháng nếu tái nghiện. Quy trình cai nghiện được xây dựng gồm nhiều giai đoạn, nhằm đảm bảo người nghiện được điều trị toàn diện:
Tiếp nhận, phân loại tình trạng sử dụng ma túy
Điều trị cắt cơn, giải độc, ổn định tâm thần
Tư vấn tâm lý, giáo dục kỹ năng, phục hồi hành vi
Lao động trị liệu, đào tạo nghề, chuẩn bị tái hòa nhập xã hội
Luật cho phép áp dụng hai hình thức cai nghiện: tự nguyện và bắt buộc. Hình thức tự nguyện phù hợp với người chủ động cai nghiện, trong khi cai nghiện bắt buộc áp dụng với người vi phạm nghĩa vụ, không hợp tác hoặc gây mất an ninh trật tự.
7. Lao động trị liệu trong cai nghiện ma túy
Luật bổ sung quy định việc tổ chức lao động trị liệu cho người cai nghiện ma túy theo các hình thức do cơ quan có thẩm quyền quyết định và việc sử dụng kết quả lao động trị liệu của người cai nghiện ma túy để phục vụ cho người nghiện ma túy. Nội dung này giao Chính phủ quy định chi tiết.
Luật Phòng, chống ma túy 2025 được sửa đổi toàn diện thể hiện quyết tâm cao của Đảng và Nhà nước ta trong công tác quản lý tiền chất, thuốc gây nghiện, đồng thời đề cao tính nhân văn, hướng tới việc giúp đỡ người sử dụng ma túy từ bỏ con đường sai lầm. Để Luật đi vào cuộc sống, mỗi gia đình và toàn xã hội cần chung tay nâng cao ý thức, phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng, quyết tâm xây dựng một cộng đồng an toàn, không ma túy.
Đinh Trúc - PBGDPL